Maaş Hesaplama: Net ve Brüt Ücret Farklarını Anlamak
Bir çalışan için "maaş" dendiğinde akla gelen ilk soru "Banka hesabıma kaç para yatacak?" olurken, işveren için bu tutar toplam maliyetin sadece bir parçasıdır. Netten brüte veya brütten nete maaş hesaplama aracı, bu karmaşık vergi ve sigorta kesintilerini saniyeler içinde şeffaf hale getirir.
Brüt Maaş Nedir?
Brüt maaş, işveren tarafından size ödenen toplam tutardır; ancak bu tutar elinize geçmez. İçinden SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası (%1), gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra kalan kısım "Net Maaş" olarak adlandırılır.
Yeni Vergi İstisnası Sistemi
2022 yılından itibaren tüm çalışanların maaşlarının asgari ücrete kadar olan kısmından gelir vergisi ve damga vergisi alınmamaktadır. Bu durum, özellikle düşük ve orta gelirli çalışanların net maaşlarında pozitif bir artış sağlamıştır.
Maaş Bordrosundaki Kesinti Kalemleri
- SGK İşçi Payı: Brüt maaşın %14'üdür. Emeklilik ve sağlık sigortası fonuna aktarılır.
- İşsizlik Sigortası: Brüt maaşın %1'idir. Olası bir işsizlik durumunda güvence sağlar.
- Gelir Vergisi: Maaşın SGK kesintileri çıktıktan sonraki tutarı üzerinden, %15 ile başlayıp %40'a kadar çıkan kademeli bir vergi türüdür.
- Damga Vergisi: Brüt ücretin binde 7,59'u oranında alınan maktu bir vergidir.
Vergi Dilimi (Matrah) Etkisi
Yıl başında işe başladığınızda genellikle %15'lik ilk vergi diliminde olursunuz. Ancak aylar geçtikçe toplam kazancınız (kümülatif matrah) arttığı için bir üst vergi dilimine (%20, %27 vb.) geçersiniz. Bu durum, brüt maaşınız sabit kalsa bile yılın son aylarına doğru elinize geçen net maaşın azalmasına neden olur.
İşveren Maliyeti Notu
Hesapladığınız brüt maaş, işverenin toplam maliyeti değildir. İşveren, brüt maaşın üzerine yaklaşık %17,5 - %22,5 oranında (teşviklere göre değişir) SGK işveren payı da ödemektedir. Yani 25.000 TL brüt maaşın işverene toplam maliyeti yaklaşık 30.000 TL civarındadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Net maaş mı brüt maaş mı daha önemli?
Sözleşme aşamasında 'Brüt' üzerinden anlaşmak daha güvenlidir. Çünkü vergi dilimi artışlarından net maaşınız etkilenmez (işveren netinizi sabit tutmak zorundadır). Ancak brüt anlaşmada vergi dilimi artınca netiniz azalır.
AGİ uygulaması devam ediyor mu?
Asgari Geçim İndirimi (AGİ), 2022'de asgari ücretin vergi dışı bırakılmasıyla tamamen kaldırılmıştır.
Yemek ve yol parası vergiye tabi mi?
Belirli günlük limitler dahilinde nakit ödenen yemek ve yol bedelleri gelir vergisinden istisnadır. Bu limitleri aşan kısımlar maaş gibi vergilendirilir.