İskonto (İndirim) Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
İskonto, bir malın veya hizmetin satış fiyatı üzerinden yapılan indirimdir. Ticari hayatta; peşin ödeme iskontosu, miktar iskontosu, sezon sonu indirimi gibi çeşitli nedenlerle uygulanır. İskonto hesaplaması, hem satıcıların kar marjlarını kontrol etmesi hem de alıcıların maliyetlerini doğru hesaplaması için kritik öneme sahiptir.
1. Basit İskonto Hesaplama
En yaygın kullanılan yöntemdir. Liste fiyatı üzerinden tek bir oran düşülür.
Formül: İskonto Tutarı = Fiyat x (Oran / 100)
Örnek: 1.000 TL'lik bir ürüne %20 indirim yapılırsa:
1.000 x 0.20 = 200 TL (İskonto)
1.000 - 200 = 800 TL (Net Fiyat)
2. Zincirleme (Bileşik) İskonto Hesaplama
Özellikle toptan ticarette, yedek parça ve hırdavat sektörlerinde sıkça karşılaşılır. Ürüne sırasıyla birden fazla iskonto uygulanır (Örn: 50+10+5). Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, iskontoların toplanarak değil, kalan tutar üzerinden sırayla düşülmesidir.
Yanlış Yöntem: %50 + %10 = %60 İskonto (YANLIŞ)
Doğru Yöntem:
- 100 TL üzerinden %50 indirim -> 50 TL kalır.
- Kalan 50 TL üzerinden %10 indirim (5 TL) -> 45 TL kalır.
- Kalan 45 TL üzerinden %5 indirim (2.25 TL) -> 42.75 TL Net Fiyat olur.
Bu örnekte toplam efektif indirim oranı %60 değil, %57.25'tir.
İskontolu Fiyattan Brüt Fiyatı Bulma (Ters Hesaplama)
Elinizde net fiyat varsa ve %20 iskontosuz halini bulmak istiyorsanız, net fiyatı (1 - Oran) değerine bölmeniz gerekir.
Örn: 800 TL (Net) / 0.80 = 1.000 TL (Liste Fiyatı).
Sıkça Sorulan Sorular
50+10 iskonto ile 60 iskonto aynı mıdır?
Hayır, aynı değildir. %60 iskonto 100 TL'yi 40 TL'ye düşürür. %50+10 iskonto ise önce 50 TL'ye, sonra 45 TL'ye düşürür. Zincirleme iskontoda her zaman tekli toplam orandan daha az indirim yapılmış olur.
İskonto KDV'den önce mi düşülür?
Evet, ticari teamüllere ve vergi kanunlarına göre önce matrah üzerinden iskonto düşülür, kalan net tutar üzerinden KDV hesaplanır. Eğer fatura kesildikten sonra iskonto yapılırsa (ciro primi vb.), ayrıca KDV'li iade faturası veya iskonto faturası düzenlenmesi gerekir.
Efektif iskonto oranı nedir?
Zincirleme iskontoların sonucunda, liste fiyatına göre toplamda yüzde kaç indirim yapıldığını gösteren tekil orandır. Hesaplama aracımız, zincirleme oranların efektif karşılığını da otomatik olarak gösterir.