Islah Harcı Nedir?
Hukuk davalarında, dava açılırken talep edilen tutarın (müddeabih) dava süreci içinde artırılması işlemine "Islah" denir. Davacı, davasını kısmi dava veya belirsiz alacak davası olarak açmışsa, bilirkişi raporu geldikten sonra gerçek alacak miktarı ortaya çıkar. Bu noktada davacı, eksik kalan kısım için talep artırımında bulunur. İşte bu artırılan kısım üzerinden devlete ödenmesi gereken harca Islah Harcı (veya Tamamlama Harcı) adı verilir.
Islah Harcı Hesaplama Yöntemi
Islah harcı hesaplaması, artırılan değer (fark) üzerinden yapılır ve iki ana kalemden oluşur:
- Nispi Harç (Tamamlama Harcı): Islah edilen (artırılan) tutar üzerinden, o yıl için geçerli olan nispi harç oranı uygulanır. 2024 yılı itibarıyla genel nispi harç oranı binde 68.31'dir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu gereği, bu nispi harcın dörtte biri (1/4) peşin olarak yatırılır.
- Islah Başvurma Harcı: Islah işlemi, usuli bir işlem olduğu için maktu bir başvuru harcına tabidir. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir (2024 yılı için yaklaşık 427,60 TL).
Örnek Hesaplama: Dava açarken 1.000 TL talep ettiniz. Bilirkişi raporu alacağınızın 51.000 TL
olduğunu tespit etti. Davayı 50.000 TL ıslah edeceksiniz.
50.000 TL x %6.831 = 3.415,50 TL (Toplam Nispi Harç)
3.415,50 TL / 4 = 853,88 TL (Yatırılacak Peşin Harç)
Toplam Ödeme = 853,88 TL + 427,60 TL (Başvuru) = 1.281,48 TL.
Islah Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Islah, tahkikat aşaması bitene kadar (sözlü yargılamaya geçilmeden önce) sadece bir kez yapılabilir. Genellikle bilirkişi raporu tebliğ edildikten sonra, mahkemenin verdiği (genellikle 2 haftalık) kesin süre içinde bir ıslah dilekçesi ile yapılır ve harcı aynı süre içinde yatırılır. Harcın süresinde yatırılmaması, ıslah işleminin yapılmamış sayılmasına neden olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Islah harcı süresinde yatırılmazsa ne olur?
Islah dilekçesi verildikten sonra mahkeme genellikle harcın yatırılması için 1 haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde harç tamamlanmazsa, ıslah hiç yapılmamış sayılır ve mahkeme sadece dava açılışında belirtilen ilk tutar üzerinden hüküm kurar.
Bir davada kaç kez ıslah yapılabilir?
HMK (Hukuk Muhakemeleri Kanunu) uyarınca bir davada sadece 1 kez ıslah yapılabilir. Bu nedenle bilirkişi raporunun doğruluğundan emin olmadan veya tüm alacak kalemlerini hesaba katmadan ıslah yapılmamalıdır.
Kısmi dava ile Belirsiz Alacak davası farkı nedir?
Kısmi davada 'ıslah' yapılır ve başvuru harcı ödenir. Belirsiz alacak davasında ise 'bedel artırımı' yapılır; bunda iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı uygulanmaz ve ayrıca ıslah başvuru harcı ödenmez (sadece eksik nispi harç tamamlanır).
Islah zamanaşımını keser mi?
Evet, ıslah dilekçesinin mahkemeye verildiği tarih itibarıyla, ıslah edilen miktar (eklenen tutar) için zamanaşımı kesilir. Ancak dava açıldığında duran zamanaşımı, ıslah edilen kısım için dava tarihinden ıslah tarihine kadar işlemeye devam eder.